Profesjonalny zestaw narzędzi dla elektryka nie powinien być przypadkową walizką wypełnioną jak największą liczbą elementów. Dobry komplet powstaje wokół konkretnych czynności: otwierania rozdzielnic, odkręcania i dokręcania zacisków, przygotowywania przewodów, zdejmowania izolacji, cięcia żył, chwytania elementów w ciasnych przestrzeniach, montażu aparatury oraz wykonywania prac serwisowych przy urządzeniach elektrycznych. Właśnie dlatego profesjonalny elektryk częściej potrzebuje dziesięciu dobrze dobranych narzędzi niż trzydziestu przypadkowych wkrętaków i szczypiec.
Najważniejszą grupą są narzędzia izolowane przeznaczone do prac elektrycznych. Nie należy ich utożsamiać ze zwykłym wkrętakiem mającym plastikową rękojeść albo szczypcami pokrytymi gumą. Profesjonalne narzędzie powinno mieć jasno określone przeznaczenie, oznaczenia producenta i zgodność z właściwą normą. W przypadku ręcznych narzędzi do pracy przy częściach pod napięciem lub w ich pobliżu kluczowym odniesieniem jest IEC 60900. Norma obejmuje narzędzia przeznaczone do pracy przy napięciach znamionowych do 1000 V AC oraz 1500 V DC, ale samo posiadanie takiego narzędzia nie oznacza, że każda praca pod napięciem staje się bezpieczna albo dopuszczalna.
Podstawową zasadą profesjonalnej pracy pozostaje wyłączenie instalacji, zabezpieczenie jej przed przypadkowym ponownym załączeniem i potwierdzenie braku napięcia zgodnie z wymaganymi procedurami. Narzędzia izolowane są dodatkową warstwą ochrony i podstawowym wyposażeniem fachowca, ale nie mogą być traktowane jako zamiennik kwalifikacji, oceny ryzyka, środków ochrony indywidualnej oraz procedur obowiązujących w danym zakładzie. Dotyczy to szczególnie serwisu przemysłowego, utrzymania ruchu i pracy w rozdzielnicach, gdzie skutki błędu mogą być znacznie poważniejsze niż przy montażu typowego osprzętu mieszkaniowego.
Dobrym punktem wyjścia do kompletowania wyposażenia są gotowe zestawy narzędzi izolowanych dla elektryków. Pozwalają od razu zbudować podstawę składającą się z najczęściej używanych wkrętaków oraz szczypiec, często w praktycznym etui albo walizce. Gotowy zestaw nie powinien jednak kończyć procesu kompletowania wyposażenia. Elektryk mieszkaniowy, automatyk, serwisant urządzeń i technik utrzymania ruchu potrzebują innego uzupełnienia tego samego podstawowego kompletu.
Szerzej wyposażenie można dobierać w kategorii narzędzia izolowane dla elektryków. Obejmuje ona nie tylko wkrętaki i szczypce, ale również nożyce do kabli, narzędzia do zdejmowania izolacji i płaszcza, zaciskarki, klucze do szaf sterowniczych oraz wyposażenie pomiarowe. Dzięki temu zestaw można zbudować według wykonywanej pracy zamiast kupować największą walizkę dostępną na rynku.
Pierwszym obowiązkowym elementem są wkrętaki izolowane. Profesjonalny zestaw powinien zawierać przynajmniej kilka płaskich rozmiarów oraz najczęściej używane końcówki PH i PZ. Coraz częściej potrzebne są również SL/PZ, TORX oraz inne profile spotykane w aparaturze modułowej, sterownikach, stycznikach, falownikach i urządzeniach serwisowanych przez daną firmę. Zamiast kupować każdy możliwy profil, lepiej przeanalizować rzeczywistą aparaturę używaną u klientów.
Drugą grupą są szczypce. Minimum to szczypce boczne do cięcia, półokrągłe do chwytania i prowadzenia przewodów oraz kombinerki albo szczypce instalacyjne. W praktyce dobry elektryk szybko zauważa, że uniwersalne kombinerki nie wykonują wszystkich zadań równie dobrze. Osobne narzędzie tnące daje czystsze cięcie, półokrągłe szczypce lepiej pracują w głębi obudowy, a specjalistyczne szczypce instalacyjne mogą łączyć kilka funkcji potrzebnych przy przygotowywaniu przewodów.
Trzecia grupa to narzędzia do przygotowywania kabla. Ściągacz izolacji pozwala usunąć izolację żyły bez nacinania miedzi. Narzędzie do zdejmowania płaszcza kabla ogranicza ryzyko uszkodzenia izolacji wewnętrznych przewodów. Nożyce do kabli wykonują czyste cięcie bez zgniatania żył w takim stopniu jak przypadkowe kombinerki. Przy większej liczbie wykonywanych zakończeń właściwie dobrane narzędzie do każdego etapu daje większą oszczędność czasu niż rozbudowanie zestawu wkrętaków o rozmiary używane raz w roku.
Czwartą grupą są narzędzia do zaciskania. Profesjonalny elektryk pracujący z linkami powinien mieć zaciskarkę do tulejek dobraną do używanych przekrojów. Serwisant urządzeń może dodatkowo potrzebować narzędzi do konektorów, końcówek oczkowych, złącz przemysłowych lub określonych systemów producenta. Zaciskarka jest narzędziem technologicznym: jej profil musi odpowiadać końcówce. Nie należy zastępować prawidłowego zaciskania zgniataniem tulejki kombinerkami.
Piątą grupą jest wyposażenie do rozdzielnic i szaf sterowniczych. Klucz do szaf, odpowiednie wkrętaki, szczypce półokrągłe, narzędzia do przewodów, latarka oraz przyrządy pomiarowe powinny być dostępne bez przeszukiwania dużej skrzyni. Serwisant często pracuje przy otwartej obudowie, stojąc na drabinie albo w ciasnym pomieszczeniu technicznym. Dobrze zorganizowane etui lub torba może być wtedy równie ważna jak sam wybór narzędzi.
Profesjonalista powinien również rozróżniać narzędzia izolowane od narzędzi zwykłych. Nie ma potrzeby kupowania każdego klucza, młotka czy miary w wersji izolowanej, jeżeli nie wynika to z wykonywanej pracy. Jednocześnie narzędzie, które może wejść w przestrzeń roboczą przy aparaturze elektrycznej, powinno być dobrane świadomie. Najbardziej funkcjonalny zestaw składa się z rdzenia narzędzi izolowanych oraz drugiej grupy narzędzi mechanicznych i pomiarowych przeznaczonych do prac wykonywanych po prawidłowym odłączeniu instalacji.
Warto również pamiętać o stanie izolacji. Pęknięcie, głębokie nacięcie, otarcie odsłaniające metal albo uszkodzenie kołnierza ochronnego nie jest wadą kosmetyczną. Narzędzie izolowane powinno być oglądane przed użyciem, utrzymywane w czystości i przechowywane w sposób chroniący izolację przed ostrymi elementami. Uszkodzonego wkrętaka lub szczypiec nie należy „naprawiać” taśmą izolacyjną i odkładać z powrotem do profesjonalnej torby.
Dobry zestaw jest także ergonomiczny. Elektryk może wykonać w ciągu dnia setki ruchów: odkręcić pokrywę, przyciąć przewód, zdjąć izolację, wprowadzić żyłę, dokręcić zacisk i powtórzyć operację kilkadziesiąt razy. Za gruba rękojeść, ciężkie szczypce albo wkrętak wymagający ciągłego poprawiania chwytu zwiększają zmęczenie. Profesjonalne narzędzie powinno pozwalać wykorzystać odpowiednią siłę bez ślizgania się dłoni i bez niepotrzebnego przeciążania nadgarstka.
Najważniejsza zasada przy kompletowaniu zestawu brzmi: nie kupuj narzędzi według liczby elementów na opakowaniu, tylko według czynności wykonywanych każdego tygodnia. Dobry zestaw elektryka mieszkaniowego może mieć kilkanaście podstawowych narzędzi. Serwisant automatyki potrzebuje więcej precyzyjnych profili i wyposażenia do szaf. Technik utrzymania ruchu dołoży klucze, nasadki oraz narzędzia do większych przewodów. Podstawowy rdzeń pozostaje jednak podobny: certyfikowane wkrętaki, właściwe szczypce, narzędzia do przygotowania przewodu i uporządkowane przechowywanie.
Zaloguj przez Google
