Jokari

Proxxon jest kojarzony przede wszystkim z niewielkimi wiertarko-szlifierkami, ale system MICROMOT jest znacznie szerszy. Obejmuje ręczne elektronarzędzia do wiercenia, frezowania, szlifowania, polerowania i grawerowania, a także małe wiertarki kolumnowe, frezarki, wyrzynarki, pilarki stołowe, urządzenia do precyzyjnego szlifowania oraz bardzo rozbudowany osprzęt. Dzięki temu można zbudować stanowisko dopasowane zarówno do modelarstwa, elektroniki, prototypowania, jak i profesjonalnego serwisu niewielkich urządzeń.

Najważniejsza różnica względem typowych elektronarzędzi polega na skali pracy. Zwykła wiertarka dobrze wykonuje otwór 8 lub 10 mm w stalowym profilu, a szlifierka kątowa szybko usuwa materiał z dużej powierzchni. W modelarstwie trzeba jednak czasem wywiercić otwór o średnicy poniżej milimetra, skrócić plastikowy trzpień o kilka milimetrów, wygładzić narożnik wewnątrz niewielkiej obudowy, sfrezować rowek pod element mechanizmu albo wypolerować punktowo metalowy detal. Tutaj nadmiar mocy i duży gabaryt narzędzia są częściej przeszkodą niż zaletą.

Dlatego wybierając Proxxon, najlepiej nie zaczynać od pytania „który model jest najmocniejszy?”, ale od czynności. Jeżeli potrzebujesz jednego poręcznego urządzenia do wiercenia, szlifowania, cięcia małymi tarczami, polerowania i grawerowania, dobrym punktem wyjścia będzie wiertarko-szlifierka. Jeżeli wykonujesz serię otworów w PCB lub małych płytkach, bardziej przydatna może być wiertarka kolumnowa. Jeśli przygotowujesz metalowe elementy mechanizmów i zależy Ci na kontrolowanym przesuwie w osiach X i Y, warto przejść na frezarkę MF 70.

Pełną grupę urządzeń można znaleźć w kategorii mikronarzędzia Proxxon i narzędzia precyzyjne. To dobre miejsce do porównania narzędzi ręcznych i stołowych. Przy zakupie nie warto jednak patrzeć wyłącznie na samo urządzenie. W precyzyjnej obróbce bardzo dużą część możliwości tworzy osprzęt: mikrowiertła, frezy, tarcze, ściernice, szczotki, filce, brzeszczoty, tuleje zaciskowe, statywy i elementy mocujące.

Dlatego drugim ważnym miejscem jest kategoria osprzęt do mikronarzędzi. Znajdują się w niej akcesoria do wiercenia, cięcia, frezowania, szlifowania, polerowania, czyszczenia i stabilizacji detali. Właściwie dobrany osprzęt pozwala wykorzystać jedną wiertarko-szlifierkę do wielu zadań, natomiast źle dobrana końcówka może powodować bicie, przegrzewanie tworzywa, łamanie mikrowierteł albo zbyt agresywne usuwanie materiału.

W modelarstwie kluczowa jest możliwość kontrolowania bardzo małego detalu. Model samolotu, pojazdu, statku czy konstrukcji RC może składać się z elementów z drewna, sklejki, tworzywa, laminatu, aluminium i mosiądzu. Jednego dnia trzeba usunąć nadlew po formie, drugiego rozwiercić otwór pod ośkę, trzeciego dopasować wspornik, a później wypolerować element dekoracyjny. Narzędzie powinno być lekkie i zapewniać możliwość szybkiej zmiany osprzętu.

Elektronik ma inne wymagania. Tu liczą się mikrowiertła do PCB, możliwość wykonania prostego otworu, obróbka otworów w obudowach, usuwanie zadziorów, cięcie niewielkich fragmentów laminatu, czyszczenie styków i punktowe polerowanie. W wielu zadaniach najważniejsze nie jest samo narzędzie obrotowe, ale stabilność uchwytu oraz ograniczenie bicia wiertła. Wiertło o średnicy 0,5 mm znacznie mniej wybacza niż klasyczne 5 mm.

Serwisant urządzeń elektrycznych, mechaniki precyzyjnej albo niewielkich maszyn potrzebuje jeszcze innego zestawu. W jego przypadku mikronarzędzie uzupełnia klasyczne wyposażenie warsztatowe. Służy do rozwiercenia uszkodzonego mocowania, dopasowania elementu zamiennego, usunięcia korozji z konkretnego miejsca, przecięcia małej śruby, wygładzenia obudowy, wyczyszczenia styku albo przygotowania prototypowej części. Liczy się uniwersalność, ale również możliwość przejścia z narzędzia ręcznego na statyw lub maszynę stołową.

Jednym z najbardziej uniwersalnych modeli pozostaje Proxxon FBS 240/E. Jest zasilany z sieci 230 V, ma moc 100 W, płynną regulację w zakresie 5000–22000 obr./min i bezkluczykowy uchwyt na trzpienie od 0,3 do 3,2 mm. Masa około 450 g pozwala prowadzić urządzenie jedną ręką, a standardowy kołnierz 20 mm umożliwia wykorzystanie narzędzia w kompatybilnych statywach.

FBS 240/E jest szczególnie dobrym wyborem dla osoby potrzebującej jednego urządzenia do wielu różnych końcówek. Bezkluczykowy uchwyt jest wygodny, gdy w ciągu jednej pracy przechodzimy od wiertła do ściernicy, później do frezu i tarczy tnącej, a średnice trzpieni różnią się między sobą. Z tego powodu model dobrze sprawdza się jako pierwszy Proxxon do modelarstwa oraz uniwersalnego serwisu.

Bardziej precyzyjnym wariantem ręcznym jest Proxxon IBS/E. Również wykorzystuje silnik 100 W i zakres obrotów do 22000 obr./min, ale konstrukcja jest mocniej nastawiona na dokładność prowadzenia: aluminiowa głowica, precyzyjne wrzeciono i stalowe tuleje zaciskowe pomagają ograniczyć bicie osprzętu. Producent określa maksymalne bicie na poziomie 3/100 mm. Ma to realne znaczenie przy bardzo małych wiertłach i frezach.

Jeszcze lżejszym rozwiązaniem jest MICROMOT 60/E, wcześniej sprzedawany jako 50/E. Model pracuje na napięciu 12–18 V, waży około 230 g i osiąga 5000–20000 obr./min. Wymaga odpowiedniego zasilacza MICROMOT. Niewielka średnica obudowy i mała masa sprawiają, że dobrze nadaje się do grawerowania, pracy pod lupą, elektroniki i bardzo delikatnej obróbki, w której użytkownik chce trzymać narzędzie podobnie jak gruby pisak.

Nie zawsze jednak warto pracować ręcznie. Gdy otwór musi być idealnie prostopadły, a operacja ma zostać powtórzona kilkanaście razy, znacznie lepsza może być Proxxon TBM 220. Wiertarka stołowa ma trzy prędkości 1800, 4700 i 8500 obr./min, posuw 30 mm oraz precyzyjne tuleje zaciskowe. Producent wskazuje możliwość wiercenia otworów już od około 0,5 mm.

Kolejnym etapem jest frezarka Proxxon MF 70. Jeżeli użytkownik nie chce już tylko poprawiać elementu ręcznie, lecz wykonywać rowki, płaskie powierzchnie, otwory i niewielkie elementy z kontrolowanym przesuwem, MF 70 daje zupełnie inny poziom powtarzalności. Ma stół 200 × 70 mm, przesuw w osi X około 134 mm, w osi Y 46 mm i regulowane obroty 5000–20000 obr./min.

Do prostego cięcia niewielkich arkuszy i listewek można rozważyć Proxxon KS 230. Mała pilarka stołowa pozwala przecinać drewno, tworzywa, płytki PCB i cienkie metale nieżelazne po zastosowaniu właściwej tarczy. Jeżeli natomiast potrzebne są łuki, wycięcia oraz bardziej złożone kształty, lepsza będzie wyrzynarka stołowa Proxxon DS 230/E.

Nie należy więc budować zestawu według zasady „jedna multiszlifierka zrobi wszystko”. Wiertarko-szlifierka jest świetnym punktem startowym, ale wraz z rosnącą potrzebą dokładności warto oddawać poszczególne operacje narzędziom stacjonarnym. Najlepszy zestaw Proxxon nie składa się z największej liczby urządzeń, lecz z kilku narzędzi, z których każde wykonuje swoją najczęstszą operację szybciej i bardziej powtarzalnie.

Osoby zaczynające budowę takiego stanowiska mogą również zajrzeć do poradnika Proxxon dla modelarzy, elektroników i majsterkowiczów – jakie narzędzia wybrać na start?. Obecny wpis idzie krok dalej: skupia się na użytkowniku, który wie już, że potrzebuje precyzyjnych narzędzi i chce świadomie dopasować urządzenie oraz osprzęt do konkretnej branży.